PYTANIA O CHOROBY NEREK, DIALIZY I PRZESZCZEPIENIE NERKI – ODPOWIEDZI EKSPERTA

1.         Mam niewydolność nerek, o czym dowiedziałem się ostatnio. Czy spowodowała ją inna choroba? Jak to najczęściej jest, że nerki tracą swoją funkcję? Jak wyglądają statystyki? Lekarz rodzinny zapytał mnie o to, czy znaleźli przyczynę, która spowodowała niewydolność, ale nefrolog nic mi o tym nie mówił.

2.         Czy istnieje szansa, że moje nerki jeszcze podejmą pracę, czy to już stan nieodwracalny? Lekarz powiedział, że mam ostrą niewydolność nerek. Czy ostra to znaczy gorsza?

Odpowiedź:

Najczęstsze przyczyny przewlekłej niewydolności nerek to:

● cukrzyca (ok. 40% przypadków),

● nadciśnienie tętnicze (ok. 30%),

● choroby kłębuszków nerkowych (np. nefropatia IgA),

● wielotorbielowatość nerek.

Ustalenie przyczyny wymaga badań (moczu, krwi, USG, a czasem biopsji). Warto zapytać nefrologa o wyniki dotychczasowych badań i omówić je, by ustalić kolejne kroki w leczeniu.

Ostra niewydolność nerek (ang. Acute Kidney Injury, AKI) często jest odwracalna, jeśli szybko zidentyfikuje się i usunie przyczynę (np. odwodnienie, wstrząs, toksyny, utrudnienie odpływu moczu, infekcja). Przewlekła niewydolność nerek (ang. Chronic Kidney Disease, CKD), zwana także przewlekłą chorobą nerek (PChN), jest zwykle nieodwracalna, ale można spowolnić jej postęp. „Ostra” nie oznacza „gorsza”, oznacza nagły początek choroby, nie gorszy stan.

Więcej informacji o PChN: https://moje-nerki.pl/przewlekla-choroba-nerek/

3.         Czy ktoś z Was miał torbiel nerki Bośniak 2 i usunął ją w szpitalu prywatnie?

4.         Mam torbiel złożoną na nerce, Bośniak 2. Według urologa do kontroli/obserwacji. Jednak chciałabym ją wyciąć. I teraz pytanie: czy jeśli chcę, to jest w ogóle szansa, że jakiś chirurg to wytnie? Pewnie na NFZ to nie przejdzie, ale zastanawiam się, czy można to zrobić prywatnie?

5.         Witam, czy ktoś ma torbiel nerki Bośniak 2 (28 mm z wąskimi przegrodami, które ulegają niewielkiemu wzmocnieniu kontrastowemu w rezonansie)? Każą obserwować, a ja boję się, że będzie za późno.

Odpowiedź:

Torbiel typu Bośniak 2 zwykle wymaga obserwacji. Usunięcie jest możliwe po ocenie i wskazaniu urologa. Zabieg można wykonać prywatnie, najczęściej metodą laparoskopową, co polega na nakłuciu, odsysaniu treści i wycięciu ściany torbieli. Decyzja zależy od oceny ryzyka. Bośniak 2 wykazuje niskie ryzyko rozwoju nowotworu, zalecana jest kontrola obrazowa co 6–12 miesięcy.

6.         Mam pytanie bardziej do kobiet. Czy z torbielowatością nerek była któraś z Was w ciąży i jak znosiła całą ciążę?

Odpowiedź:

Ciąża przy torbielowatości wymaga ścisłej kontroli nefrologa i ginekologa. Zalecany jest kontakt z lekarzem specjalistą.

7.         Dzień dobry. Na ostatniej konsultacji usłyszałam diagnozę – martwica cewek nerkowych. Co to za choroba? Można to jakoś leczyć? Byłam w szoku i zapomniałam zapytać, czekam na przyjęcie do szpitala.

Odpowiedź:

Martwica cewek nerkowych (ang. Acute Tubular Necrosis, ATN) to poważne uszkodzenie nerek, które najczęściej występuje w przebiegu ostrego uszkodzenia nerek (AKI). Polega na obumarciu komórek wyściełających kanaliki nerkowe, co zaburza filtrację i wydalanie moczu. W wielu przypadkach, jeśli przyczyna choroby zostanie szybko usunięta, funkcja nerek może się stopniowo poprawić. W ciężkich przypadkach, zwłaszcza z powikłaniami, rokowanie jest gorsze i może wystąpić konieczność czasowego lub przewlekłego leczenia dializami, które w dużym stopniu zastępują funkcję uszkodzonych nerek.

8.         Które bakterie mogą powodować zapalenie nerek?

Odpowiedź:

Zapalenie nerek (najczęściej odmiedniczkowe zapalenie nerek) jest nierzadko wynikiem infekcji bakteryjnej. Główne bakterie wywołujące zapalenie nerek to: Escherichia coli (E. coli), Proteus mirabilis, Klebsiella pneumoniae, Enterococcus faecalis, Staphylococcus saprophyticus.

9.         Czy leczenie nefropatii IgA sterydami jest korzystne czy nie?

Odpowiedź:

Sterydy stosuje się w wybranych przypadkach, decyzja zawsze należy do nefrologa.

Aktualne wytyczne związane z leczeniem nefropatii IgA są dostępne tutaj: Pierwotna Nefropatia IgA (IgAN) – Ogólnopolskie Stowarzyszenie Moje Nerki

10.       Czy ktoś z Was miał kiedyś infekcję torbieli nerkowej? Chory na wielotorbielowatość nerek – ADPKD. Jak wyglądało leczenie w Waszych przypadkach i czy znacie przyczynę dostania się bakterii do torbieli?

Odpowiedź:

Infekcja torbieli nerkowej u osób z autosomalnie dominującą wielotorbielowatością nerek (ADPKD) jest powikłaniem, które może być bardzo poważne. Zalecany jest kontakt z lekarzem nefrologiem.

Więcej informacji o ADPKD: https://moje-nerki.pl/wielotorbielowatosc-nerek/

11.       Zauważyłem problem z moim moczem – pieni się (w szczególności, gdy rano oddaję mocz) i niesamowicie śmierdzi, nie wiem, jak to określić. Kiszonką? Zgniłym mięsem? Prowadzę bardzo zdrowy tryb życia, dieta z niskimi węglowodanami, ocierająca się o keto (gęsto odżywcza). Chciałbym kompleksowo zbadać nerki, jak i inne możliwe przyczyny tego stanu rzeczy. Czy mógłbym prosić o wymianę nazw badań? A może ktoś tak miał? Już chyba przez ten stres ostatnio mnie pobolewają. Piję wystarczająco dużo wody.

Odpowiedź:

Pienienie się i nieprzyjemny zapach moczu mogą wskazywać na kilka problemów z układem nefrologicznym, ale wymagają potwierdzenia badaniami. Należy pilnie zgłosić się do lekarza (rodzinnego lub nefrologa), jeśli objawy utrzymują się kilka dni; jeśli pojawia się gorączka, ból w okolicy nerek, krwiomocz; jeśli pacjent ma inne choroby przewlekłe (np. cukrzycę, nadciśnienie). Tego typu objawów nie można lekceważyć.

12.       Jaki mieliście albo macie wynik GFR? Jak się dowiedzieliście, że macie chore nerki i jak długo wytrzymaliście do dializ?

Odpowiedź:

Osoby w 4. stadium przewlekłej choroby nerek, u których zmniejsza się współczynnik GFR (przesączenia kłębuszkowego, który informuje o zdolności nerek do pełnienia swoich funkcji), powinny zacząć przygotowywać się do tego, że leczenie nerkozastępcze niebawem będzie konieczne. Gdy choroba osiągnie 5. stadium, tj. gdy GFR spadnie poniżej 15 ml/min, może być koniecznie rozpoczęcie leczenia dializami lub przeszczepienie nerki.

Więcej informacji: https://davita.pl/najczesciej-zadawane-pytania/co-to-jest-egfr

1.         Jakie leki stosować na dializie na przeziębienie, ból gardła, zatkany nos?

Odpowiedź:

W temacie bezpiecznego stosowania leków na przeziębienie, ból gardła czy zatkany nos u osób dializowanych należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym w swojej stacji dializ. Jest to bardzo ważne, ponieważ u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek i leczonych dializami należy ściśle pilnować przyjmowania leków, gdyż niektóre z nich mogą dodatkowo uszkadzać nerki, wchłaniać się w nieodpowiedni sposób lub powodować zaburzenia elektrolitowe.

2.         Jaki mocznik przy dializach jest dobry?

Odpowiedź:

Nie da się określić optymalnego stężenia mocznika u pacjentów dializowanych, wartość ta może różnić się w zależności od momentu pobrania (przed dializą czy po niej u pacjentów leczonych hemodializami) oraz stanu metabolicznego pacjenta. Na podstawie oznaczania stężeń mocznika można określić skuteczność leczenia dializami. Wyniki powinny być omówione indywidualnie z lekarzem prowadzącym.

3.         Skąd lekarze wiedzą, jaka sucha waga jest dla mnie najlepsza?

4.         Czy to prawda, że aby ustalić suchą wagę, to trzeba „się ściągać” aż do skurczów?

Odpowiedź:

Optymalny ciężar ciała (sucha waga) to ciężar ciała pacjenta, przy którym nie stwierdza się ani cech odwodnienia organizmu, ani nadmiernego przewodnienia mierzonego prawidłową wydolnością układu krążenia. Brak przewodnienia oznacza brak obrzęków twarzy, kończyn, tułowia oraz cech zastoju w krążeniu płucnym, co można stwierdzić np. na podstawie osłuchiwania płuc oraz badania RTG klatki piersiowej. Optymalny ciężar ciała stanowi wartość, na podstawie której oblicza się, o ile należy odwodnić pacjenta na każdej dializie (stąd konieczne jest ważenie pacjenta przed każdym zabiegiem dializy). Optymalny ciężar ciała jest ustalany przez lekarza stacji dializ. Może on być modyfikowany w zależności od aktualnej sytuacji życiowej chorego. Służy to utrzymaniu prawidłowej wydolności układu krążenia, np. jeśli pacjent chudnie z powodu zwiększenia swej aktywności fizycznej i w konsekwencji utraty tkanki tłuszczowej, optymalny ciężar ciała należy odpowiednio obniżyć. W ustaleniu suchej masy ciała poza badaniem fizykalnym (obecność obrzęków obwodowych, wypełnienie żył szyjnych, zastój w krążeniu małym) mogą być pomocne badania bioimpedancji (technika umożliwiająca wyznaczenie zawartości wody w organizmie), USG (wymiar żyły głównej dolnej) czy RTG (powiększenie sylwetki serca, zastój w krążeniu małym w przypadku znacznego przewodnienia).

5.         Co oznacza rodzaj koncentratu do hemodializy o numerze 3? Partner jest cukrzykiem, przed dializą ma ładne cukry, podczas i po już mają wartości 300–400 i ciężko mu zbić insuliną. Pytał lekarza, a lekarz – sprawdź sobie w Internecie. Zaczyna już nas ta sytuacja przygnębiać, nic nie mówią co z wynikami, nie informują o zaleceniach.

Odpowiedź:

Rodzaj koncentratu jest dobierany indywidualnie, pacjent ma prawo wiedzieć, jaki roztwór jest stosowany i dlaczego.

W nowoczesnych aparatach do hemodializy płyn dializacyjny powstaje w urządzeniu poprzez zmieszanie:

● koncentratu płynu dializacyjnego (zawierającego elektrolity w wysokim stężeniu),

● odpowiednio uzdatnionej wody (ultraczysta, po wielostopniowej filtracji i odwróconej osmozie).

Dzięki temu możliwa jest indywidualizacja składu dializatu w zależności od potrzeb pacjenta, szczególnie w zakresie:

● stężenia potasu,

● stężenia wapnia,

● obecności glukozy.

To rozwiązanie pozwala na szybkie dostosowanie parametrów dializy do aktualnych wyników badań i stanu klinicznego pacjenta.

Warto pamiętać o najważniejszej zasadzie: dobór koncentratu jest ustalany indywidualnie dla każdego pacjenta przez lekarza w stacji dializ i uwzględnia:

● wyniki badań pacjenta,

● jego choroby współistniejące (np. cukrzyca, nadciśnienie),

● przyjmowane leki.

Rekomendujemy rozmowę ze swoim lekarzem prowadzącym w stacji dializ.

6.         Co się stanie, jeśli opuszczę jedną lub dwie dializy?

Odpowiedź:

Podstawową rolą dializy jest utrzymanie pacjenta przy życiu w jak najlepszym stanie zdrowia. Aby ta rola mogła zostać spełniona, w trakcie dializy z organizmu muszą zostać usunięte różne toksyny nagromadzone w wyniku braku odpowiedniej funkcji nerek oraz nadmiar wody. Standardem ustalonym przez Europejskie Towarzystwo Nefrologiczne jest minimalny tygodniowy czas hemodializy wynoszący 12 godzin (720 minut), co w praktyce oznacza 3 zabiegi w tygodniu po ok. 4 godziny każdy. Leczenia dializami nie wolno przerywać ani opuszczać dializ bez ich przesunięcia na inny bliski termin, bo to jest niebezpieczne dla zdrowia. Opuszczenie choćby jednego zabiegu przez pacjenta może spowodować niebezpieczną kumulację toksyn, elektrolitów i nadmiaru wody. Taki stan w krótkim czasie może bezpośrednio zagrozić życiu, np. nadmiar potasu może wywołać arytmię czy nagłe zatrzymanie krążenia, a długofalowo – pogarszać wydolność serca i powodować rozwój powikłań wynikających z „niedodializowania” i mających wpływ na czas i jakość dalszego życia.

Więcej informacji: https://davita.pl/storage/media/gazetka-dla-pts-wydanie-5.pdf

7.         Jak często jest monitorowana skuteczność dializy? Jakie badania, wskaźniki są używane i jakie wartości są dla mnie odpowiednie?

Odpowiedź:

Skuteczność dializy jest monitorowana w odstępach miesięcznych w przypadku pacjentów leczonych hemodializami i co 6 tygodni u pacjentów leczonych dializami otrzewnowymi. Oprócz oceną skuteczności dializy u pacjentów leczonych dializami w takich samych odstępach monitorujemy również wartości morfologii i jonów (sód, potas, wapń fosfor). Co kwartał oceniamy również zapasy żelaza, parathormon, enzymy wątrobowe i albuminę. Wszystkie te wyniki powinny być konsultowane z lekarzem prowadzącym.

8.         Czy podczas dializy mogę jeść lub pić coś? Czy mogę przynosić małe przekąski i wodę?

Odpowiedź:

Podczas dializy organizm jest obciążony, a trawienie dużych posiłków może pogorszyć samopoczucie. Dodatkowo nadmiar płynów zwiększa ryzyko powikłań między dializami. W niektórych ośrodkach dializacyjnych można jeść lekkie przekąski i pić niewielkie ilości płynów podczas dializy. Tego rodzaju zasady są ustalane w danym ośrodku, warto tę kwestię przedyskutować ze swoim zespołem w stacji dializ.

9.         Jak mogę dowiedzieć się, czy mam osteoporozę czy inną chorobę kości związaną z dializą? Dializuję się 6 lat. Ostatnio dokuczają mi bóle kości, zwłaszcza nóg.

Odpowiedź:

Warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym.

10.       Jakie są przy dializach prawidłowe wyniki poziomu PTH, wapnia, fosforu i witaminy D, i co one mówią?

Odpowiedź:

Przy dializach istnieją zalecane zakresy dla parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej i PTH, aby zmniejszyć ryzyko powikłań kostnych i sercowo-naczyniowych.

Zalecenia dotyczące kontroli gospodarki wapniowo-fosforanowej i PTH u pacjentów dializowanych opierają się głównie na wytycznych KDIGO (Kidney Disease: Improving Global Outcomes). Oto rekomendowane zakresy:

Fosfor (P)

● Utrzymuj fosfor w zakresie zbliżonym do normy dla populacji ogólnej (ok. 2,5–4,5 mg/dl, czyli 0,8–1,45 mmol/l).

● Unikaj zarówno hiperfosfatemii, jak i zbyt niskiego poziomu fosforu.

Wapń (Ca)

● Skorygowany wapń w surowicy powinien być w granicach normy laboratoryjnej (zwykle 8,4–10,2 mg/dl, czyli 2,1–2,55 mmol/l).

● Ważne jest, aby unikać hiperkalcemii, ponieważ zwiększa ryzyko zwapnień naczyniowych.

Parathormon (PTH)

● Dla pacjentów w stadium 5. przewlekłej choroby nerek (dializowanych) zaleca się utrzymywanie PTH na poziomie około 2–9 razy górna granica normy dla metody oznaczenia. Jeśli norma wynosi np. 65 pg/ml, to zakres docelowy to 130–585 pg/ml.

● Zbyt niski PTH (<2× norma) zwiększa ryzyko adynamicznej choroby kości, a zbyt wysoki (>9× norma) – ryzyko włóknistego zapalenia kości i powikłań sercowo-naczyniowych.

Wyniki swoich badań należy każdorazowo omawiać z lekarzem prowadzącym w macierzystej stacji dializ.

11.       Czy na dializie można umrzeć?

Odpowiedź:

Dializa, jak każda terapia, jest obarczona ryzykiem powikłań, w tym zgonu. Obecnie stosowane procedury oraz wyposażenie maszyn dializacyjnych w czujniki i alarmy umożliwiły obniżenie ryzyka tego powikłania do minimum. Należy pamiętać, że zgon pacjenta dializowanego może wystąpić znacznie częściej z powodu chorób współistniejących, a nie z powodu samego faktu dializowania. Natomiast zaawansowana niewydolność nerek bez leczenia nerkozastępczego może prowadzić z dużym prawdopodobieństwem do zgonu.

12.       Czy na anemię, którą zapewne mamy wszyscy dializowani, lekarze coś przepisują? Zażywacie jakieś leki?

Odpowiedź:

Anemia jest bardzo częstym problemem u osób dializowanych, ponieważ niewydolność nerek prowadzi między innymi do osłabionego działania i niedoboru erytropoetyny (hormonu stymulującego produkcję czerwonych krwinek). Dlatego leczenie anemii jest standardową częścią terapii dializacyjnej i jest prowadzone przez lekarza prowadzącego w swojej stacji dializ.

Więcej informacji: https://davita.pl/storage/media/gazetka-dla-pts-wydanie-3-1745927922.pdf

ANEMIA NERKOPOCHODNA – Ogólnopolskie Stowarzyszenie Moje Nerki

1.         Jakie błędy żywieniowe najczęściej pogarszają wyniki u pacjentów dializowanych?

Odpowiedź:

Dieta osób z niewydolnością nerek zależy od stopnia zaawansowania tej choroby oraz od obecności chorób współistniejących, dlatego powinna być ustalona indywidualnie dla każdego pacjenta. W doborze diety należy uwzględnić choroby takie jak: cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca. O koniecznych modyfikacjach diety powinien decydować lekarz, a dietetyk może pomóc ją ułożyć na podstawie zaleceń lekarskich. Podstawą diety jest kontrola zawartości w spożywanych daniach białka, sodu, fosforu i potasu. Dopuszczalna ilość tych składników jest uzależniona od stopnia upośledzenia czynności nerek.

Każdy z błędów żywieniowych u pacjentów dializowanych może prowadzić do powikłań sercowo-naczyniowych, zaburzeń elektrolitowych i pogorszenia jakości życia chorego.

Najczęstsze błędy żywieniowe:

• Nadmierne spożycie potasu

–           Zbyt duża ilość owoców (banany, pomarańcze, suszone owoce) i warzyw bogatych w potas.

–           Brak stosowania technik obniżania potasu (np. moczenie i podwójne gotowanie warzyw).

• Zbyt duża ilość fosforu w diecie

–           Spożywanie wędlin, serów żółtych, produktów przetworzonych, napojów typu cola.

• Nadmierne spożycie sodu (soli)

–           Dosalanie potraw, jedzenie kiszonek, konserw, gotowych dań.

• Nieprawidłowa kontrola płynów

–           Picie zbyt dużej ilości płynów, brak uwzględniania „ukrytej wody” w zupach, owocach, jogurtach.

• Niedostateczna podaż białka lub energii

–           Zbyt mało pełnowartościowego białka (mięso, ryby, jaja) i kalorii.

• Nieregularne posiłki i monotonna dieta

–           Pomijanie posiłków, brak różnorodności, co prowadzi do niedoborów witamin i minerałów

Więcej informacji: https://moje-nerki.pl/abc-zywienia-pchn/

Webinary nt. podstaw żywienia wraz z praktycznymi wskazówkami dla osób hemodializowanych i dializowanych otrzewnowo oraz ich opiekunów:
– Dieta, Suplementacja i Leki u osób dializowanych metodą hemodializy i dializy otrzewnowej
– ŻYWIENIE W DIALIZIE | Jak jeść, by czuć się lepiej? Poradnik dietetyka klinicznego

2.         Co na obniżenie fosforanów? Lekarka mi powiedziała, że jest taki lek, ale on kosztuje prawie 1000 zł. Czy jest jakiś inny lek, tańszy?

Odpowiedź:

Jeśli cena danego leku jest zbyt wysoka, najczęściej stosuje się węglan wapnia lub octan wapnia, bo są tanie i dostępne w aptekach. Należy pamiętać, że lek zawsze dobiera i przepisuje lekarz w zależności od wyników badań pacjenta, zwracając uwagę na:

• poziom wapnia,
• fosfor,
• PTH,
• ryzyko zwapnień.

Porozmawiaj na ten temat z lekarzem w swojej stacji dializ.

3.         Mam straszne swędzenie przy dializach otrzewnowych i wysoki fosfor. Co najlepiej pomaga na swędzenie?

Odpowiedź:

Swędzenie skóry (świąd) przy dializach otrzewnowych i wysokim fosforze jest dość częstym zjawiskiem, zwykle związanym z tzw. świądem mocznicowym.

Najczęstsze przyczyny:

• wysoki fosfor – nadmiar fosforu we krwi jest jednym z głównych czynników świądu,
• sucha skóra – dializy mogą powodować przesuszenie skóry,
• nagromadzenie toksyn mocznicowych – wpływa to na nerwy i skórę.

Co można zrobić?

• Kontrolować fosfor

– Stosować dietę ubogą w fosfor (ograniczenie produktów mlecznych, orzechów, nasion, napojów typu cola).

– Regularnie przyjmować leki wiążące fosfor – zgodnie z zaleceniem nefrologa.

• Nawilżać skórę

–  Stosować emolienty bez substancji drażniących (np. balsamy z mocznikiem 5–10%).

– Unikać gorących kąpieli i agresywnych mydeł.

• Stosować leki przeciwświądowe

– W niektórych przypadkach nefrolog może zalecić leki przeciwhistaminowe lub preparaty działające na układ nerwowy.

– Fototerapia UVB bywa stosowana w trudnych przypadkach.

• Kontrolować parametry dializy

– Warto porozmawiać z lekarzem, by sprawdził, czy parametry dializy są optymalne (czas, objętość, płyn).

Jeśli świąd jest bardzo nasilony, nie daje spać, pojawiają się rany od drapania, należy pilnie skontaktować się z lekarzem.

1.         Czy ktoś z Was kupował ostatnio Renagel? Powiedziano mi w aptece, że nie ma w hurtowniach, i że zakończono jego produkcję.

2.         Dlaczego Renagel jest obecnie niedostępny w aptekach w Polsce? Jak długo przewiduje się, że potrwa brak leku? Jaki inny lek wiążący fosfor mogę stosować zamiast Renagelu?

3.         Witam. Czy orientuje się ktoś z Państwa, gdzie można kupić Renagel 800 lub Renvela 800, ponieważ w ostatnim czasie są niedostępne?

4.         Czy wie ktoś, dlaczego wycofano Renagel w Polsce?

Odpowiedź:

Renagel lub Renvela jest lekiem zarejestrowanym w Polsce, nie jest jednak refundowany i ze względu na wysoką cenę i wynikające z tego małe zainteresowanie jego dostępność w aptekach jest bardzo ograniczona.

1.         Jutro mam zabieg wytworzenia przetoki. Moje pytanie brzmi, czy w czasie zabiegu lub po mieliście jakieś powikłania albo jakieś zakażenie?

Odpowiedź:

Zabieg wytworzenia przetoki tętniczo-żylnej do dializ (AVF) jest standardowym przygotowaniem do dializ. Wytworzenie przetoki nie boli. Zabieg chirurgiczny odbywa się w znieczuleniu miejscowym – znieczulona jest tylko operowana kończyna, w której zakładana jest przetoka. Zabieg wytworzenia przetoki tętniczo-żylnej z naczyń własnych pacjenta trwa około dwóch, trzech godzin. Czasem zabieg zostaje ukończony w ciągu godziny. Po zabiegu wskazany jest kilkugodzinny odpoczynek na oddziale i pacjent może wrócić do domu tego samego dnia po wykonaniu operacji. Jak każda procedura chirurgiczna, ta również może wiązać się z wystąpieniem powikłań, warto o tym porozmawiać z chirurgiem wytwarzającym dostęp naczyniowy. Natomiast niezwykle ważne jest późniejsze prawidłowe użytkowanie samej przetoki i dbanie o higienę rąk i skóry wokół przetoki.

Prawidłowa higiena przetoki tętniczo-żylnej zmniejsza ryzyko wystąpienia zakażenia przetoki, co jest bardzo poważnym powikłaniem.

O czym należy pamiętać?

● Myj rękę z przetoką wodą z mydłem raz dziennie.

● Dodatkowo podczas wizyt na stacji dializ przed każdym zabiegiem umyj dokładnie wodą z mydłem kończynę z przetoką.

● Unikaj zabrudzenia skóry w okolicach nakłuwania przetoki.

● Nie kichaj i nie kaszl bezpośrednio w kierunku miejsca nakłuwania przetoki.

2.         Czym różni się cewnik ostry od cewnika permanentnego?

Odpowiedź:

Cewniki stosowane w dializoterapii różnią się głównie przeznaczeniem i czasem użytkowania.

Cewnik ostry (tymczasowy):

● Przeznaczenie: Krótkoterminowe (kilka dni do kilku tygodni).

● Budowa: Zwykle prosty, bez tunelu podskórnego, bez mankietu.

● Wprowadzenie: Zakładany bezpośrednio do dużej żyły (np. żyła szyjna wewnętrzna, udowa).

● Zastosowanie: W sytuacjach nagłych, gdy nie ma dostępu naczyniowego (np. pilna dializa).

● Ryzyko: Wyższe ryzyko infekcji i zakrzepicy, dlatego nie jest zalecany do długotrwałego stosowania.

Cewnik permanentny (tunelizowany):

● Przeznaczenie: Długoterminowe (miesiące, a nawet lata).

● Budowa: Tunelizowany pod skórą, z mankietem (cuff), który zrasta się z tkanką – bariera dla bakterii.

● Wprowadzenie: Zakładany w warunkach aseptycznych, zwykle do żyły szyjnej wewnętrznej, z tunelem podskórnym.

● Zastosowanie: Gdy przetoka tętniczo-żylna nie jest możliwa lub w okresie jej dojrzewania.

● Zalety: Mniejsze ryzyko infekcji niż w cewniku ostrym, stabilniejszy dostęp.

● Wady: Nadal większe ryzyko infekcji niż przetoka tętniczo-żylna, możliwe powikłania zakrzepowe.

Podsumowanie:

● Ostry = szybki, tymczasowy, większe ryzyko infekcji.

● Permanentny = tunelizowany, długoterminowy, lepsza ochrona przed zakażeniem.

3.         Czy osoby z cewnikiem permanentnym powinny się szczepić przeciw pneumokokom i czy wtedy nie łapie się zakażeń?

Odpowiedź:

Zaleca się w wytycznych nefrologicznych i zakaźnych, by wszystkie osoby dializowane, niezależnie od rodzaju dostępu naczyniowego do dializ, z jakiego korzystają, regularnie się szczepiły. Pacjenci dializowani są w grupie wysokiego ryzyka zakażeń, dlatego szczepienia przeciw pneumokokom, grypie, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B są zalecane.

Pełna lista szczepień zalecanych dla pacjentów dializowanych: https://moje-nerki.pl/kalendarz-szczepien-doroslych-pacjenci-z-przewlekla-choroba-nerek/

4.         Mam cewnik i dzisiaj na dializach cewnik bardzo ładnie przepiłował się i jak mnie podłączyli, to chwilę szedł i zaczął piszczeć. I tak co jakiś czas. Później się uspokoił, a na dializatorze pojawiła się żyła. Pierwszy raz tak miałam, że tak piszczał. Czy to może być spowodowane tym, że teraz już nie biorę heparyny w dni bez dializ, tylko przy dializach?

Odpowiedź:

Wskazania do leczenia heparyną (prawdopodobnie drobnocząsteczkową) poza zabiegami hemodializ należy ustalić z lekarzem prowadzącym stacji dializ.

5.         Mam założony cewnik DJ, z powodu roponercza. Ile czasu schodziła wam ropa z nerki?

Odpowiedź:

Cewnik DJ (double J) założony w roponerczu ma za zadanie odprowadzać mocz i ropę z nerki, aby zmniejszyć ciśnienie i zahamować infekcję. Czas, w jakim ropa przestaje się wydzielać, zależy od kilku czynników. W typowych przypadkach poprawa następuje w ciągu od kilku dni do dwóch tygodni, ale całkowite ustąpienie ropy może zająć kilka tygodni, zwłaszcza jeśli infekcja była rozległa. Należy być w kontakcie ze swoim lekarzem prowadzącym, który kontroluje leczenie roponercza.

6.         Jestem na transplantologii odnośnie do przeszczepu rodzinnego i założyli mi cewnik do hemodializy, żeby się wyczyścić do przeszczepu (przedtem go nigdy nie miałam). Ten cewnik jest na udzie, ogólnie boli mnie to miejsce i widzę, że jak próbuję siadać i chodzić, to czasami kapie z niego krew. Czy to normalne? Mam zacząć się martwić?

Odpowiedź:

Niewielkie krwawienie z miejsca wkłucia po założeniu cewnika może występować przez kilka dni, szczególnie przy ruchu (siadanie, chodzenie). Ból w okolicy cewnika jest również normalny na początku, bo tkanki się goją. Sygnałem alarmowym może być sytuacja, jeśli krew kapie obficie lub nie ustaje po ucisku. Poinformuj lekarza również wtedy, gdy obserwujesz u siebie mocne zaczerwienienie, obrzęk, gorączkę lub ropną wydzielinę – to może oznaczać infekcję.

1.         Mam pytanie do kobiet. Mam 33 lata i czy jak robiliście badania do przeszczepu, to dostaliście skierowanie na mammografię? Bo ja dzisiaj dostałam, a wiem, że powinno robić się to badanie od 45. roku życia.

Odpowiedź:

Standardowo mammografia jest zalecana od 45. roku życia w programach przesiewowych, ale w przypadku kwalifikacji do przeszczepu lekarze często zlecają dodatkowe badania profilaktyczne – niezależnie od wieku. Mammografia jest jednym z badań, które daje szybki obraz piersi. Zespół transplantologiczny chce wykluczyć wszelkie zmiany nowotworowe przed zabiegiem, warto zatem wykonać to badanie.

2.         Czekam na przeszczep nerki. Czy mogę wyjechać na 1 dzień z domu? Rano wyjadę, a wieczorem wracam (muszę pokonać 400 km).

Odpowiedź:

Tak, w większości przypadków możesz wyjechać na jeden dzień, ale są pewne ważne kwestie, które należy uwzględnić, planując wyjazd.

Co jest najważniejsze?

• Dostępność pod telefonem

Musisz być cały czas pod telefonem – koordynator transplantacji może zadzwonić w każdej chwili.

• Czas dojazdu do ośrodka transplantacyjnego

Zwykle wymaga się, abyś mógł dotrzeć do szpitala w ciągu ok. 4–6 godzin od otrzymania telefonu. Sprawdź, czy zdążysz w tym czasie przebyć bezpiecznie drogę 400 w razie wezwania na przeszczepienie.

• Stan zdrowia i dokumenty

Zabierz ze sobą:

a.         dokument tożsamości,

b.         kartę dializacyjną (teczkę transplantacyjną),

c.         listę leków, które przyjmujesz.

3.         Pytanie do osób po przeszczepie nerki – czy wy też mieliście osłabioną nogę po stronie, gdzie jest nerka? Jestem miesiąc po i na razie moja lewa noga szybko się męczy podczas chodzenia.

Odpowiedź:

Osłabienie nogi po stronie przeszczepionej nerki może występować w pierwszych tygodniach po zabiegu. Przez pierwsze tygodnie po operacji pacjent instynktownie oszczędza stronę operowaną, co prowadzi do osłabienia mięśni. Warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym lub fizjoterapeutą.

4.         Pytanie do osób po przeszczepie nerki – czy ktoś z Państwa starał się o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i otrzymał jeden ze stopni niepełnosprawności? Zastanawiam się, czy składać wniosek. Będę wdzięczny za odpowiedź. Pozdrawiam!

Odpowiedź:

Wiele osób po przeszczepieniu nerki składa wniosek o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W szeregu przypadków jest to uzasadnione. Osoby po transplantacji zwykle otrzymują co najmniej umiarkowany stopień niepełnosprawności, a w niektórych przypadkach – znaczny. To zależy od stanu zdrowia, powikłań i zaleceń lekarskich.

Więcej informacji, jak uzyskać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności: https://www.gov.pl/web/gov/uzyskaj-orzeczenie-o-stopniu-niepelnosprawnosci

5.         Co zrobić, gdy koordynator nie odbiera ode mnie telefonu? Gdy już odbierze, jeśli dzwonię z innego numeru, to zapomina, jakie mam badania, co mam do zrobienia i jaka jest historia mojej choroby. Trwa to już od dłuższego czasu. Miałem jechać na konsultację i Pan zapomina. Dopiero jak zadzwonię z innego numeru, to odbiera i wciska jakieś tłumaczenia, za każdym razem coś innego. Tygodnie lecą, a ja chciałbym dostać się na listę.

Odpowiedź:

To jest sytuacja indywidualna. Optymalnie byłoby porozmawiać na ten temat z koordynatorem.

6.         Kochani! Mąż wczoraj dostał nerkę. Ogromnie się cieszę, ale też mam sporo pytań. Co powinnam mu przywieźć (oprócz tych szpitalnych podstaw w walizce)? Co może pić, kiedy i co jeść? Wiem, że będzie chciał sprawnie zacząć powrót do normalnego życia i chcę mu to ułatwić.

Odpowiedź:

Gratulacje – to wspaniała wiadomość! Po przeszczepieniu nerki pierwsze dni są kluczowe, więc Twoje wsparcie ma ogromne znaczenie. Oto praktyczne wskazówki:

Co warto przywieźć (poza podstawami typu ubrania i kosmetyki)?

● Kapcie i skarpetki antypoślizgowe.

● Butelka z miarką – do kontrolowania ilości wypijanych płynów.

● Notatnik lub aplikacja – do zapisywania zaleceń lekarzy i ilości płynów.

● Ładowarka do telefonu, słuchawki – czas w szpitalu bywa długi.

● Ulubione lekkie przekąski (jeśli lekarz pozwoli – np. biszkopty, krakersy).

Co może pić?

● Na początku: ilość płynów jest ściśle kontrolowana przez lekarzy – zwykle zaczyna się od małych porcji wody.

● Rodzaj płynów:

– woda niegazowana.

– słaba herbata, napary ziołowe (bez dużej ilości potasu, np. rumianek).

– należy unikać napojów gazowanych, energetyków, alkoholu.

Warto pamiętać, by zawsze pytać lekarza o dobowy limit płynów – zależy od funkcji przeszczepionej nerki i diurezy.

Co może jeść?

● Pierwsze dni: dieta lekkostrawna, małe porcje.

● Później:

– produkty białkowe (chude mięso, ryby, jajka) – ważne dla gojenia.

– warzywa i owoce – ale ostrożnie z potasem (ograniczyć banany, pomidory).

– unikać surowych ryb, sushi, niepasteryzowanych produktów – ryzyko infekcji.

● Sól: ograniczona, bo sterydy mogą powodować zatrzymanie wody.

● Cukry: kontrola, bo leki immunosupresyjne mogą podnosić glikemię.

Powrót do normalności

● Ruch: spacery – spokojne, bez forsowania.

● Higiena: mycie rąk przed jedzeniem, unikanie dużych skupisk ludzi (ryzyko infekcji).

● Leki: regularne przyjmowanie immunosupresji – absolutny priorytet.

Wszystkie powyżej opisane działania powinny być konsultowane z lekarzem prowadzącym.

7.         Mam pytanie do osób po przeszczepie – ile czasu izolowaliście się od innych, żeby nie złapać infekcji po operacji?

Odpowiedź:

Po przeszczepieniu nerki zalecenia dotyczące izolacji są bardzo ważne, ponieważ w pierwszych tygodniach pacjent przyjmuje silne leki immunosupresyjne, które obniżają odporność. Wskazane jest unikanie dużych skupisk ludzi (sklepów, komunikacji publicznej, imprez i wydarzeń kulturalnych) oraz ograniczenie wizyt chorych osób lub z objawami infekcji. Wszystkie szczegóły dotyczące bezpiecznego powrotu do zdrowia po przeszczepieniu warto omówić ze swoim lekarzem prowadzącym w poradni transplantacyjnej.

8.         Gdzie pracujecie po przeszczepie? Musieliście zmienić pracę ze względu na warunki i infekcje?

Odpowiedź:

Po przeszczepieniu nerki można pracować, ale decyzja zależy od kilku czynników: stanu zdrowia, rodzaju pracy i ryzyka infekcji. Warunkiem podjęcia pracy jest stabilna funkcja przeszczepionej nerki i brak powikłań. Warto omówić tę kwestię ze swoim lekarzem prowadzącym w poradni transplantacyjnej.

9.         Czy jak robię badania jako potencjalny dawca nerki i jest to wpisane w profilu syna na KLO, czy ma to wpływ przy typowaniu na to, czy przydzielą mu nerkę od zmarłej osoby? Czy to go nie blokuje?

Odpowiedź:

Fakt, że rodzic jest w trakcie badań jako potencjalny dawca rodzinny nie wstrzymuje procesu kwalifikacji do przeszczepienia od dawcy zmarłego. Jeśli w międzyczasie pojawi się odpowiednia nerka od zmarłego dawcy, syn może ją otrzymać – chyba że w tym momencie będzie już zaplanowany zabieg transplantacji organu od żywego dawcy.

10.       Jestem 2,5 roku po przeszczepie. Przyznaję, że zaniedbałam się z piciem wody. Wczoraj od południa czułam ogromne pragnienie, piłam co popadnie. Potem przez jakiś czas czułam, jakby puchła mi twarz. Na noc się unormowało. Dziś rano zauważyłam trochę wyższą wagę niż zwykle, ale bez obrzęków. Ciśnienie idealne. Co to może być? Odwodniłam się za bardzo czy coś?

Odpowiedź:

Warto w tej kwestii skontaktować się ze swoim lekarzem prowadzącym lub lekarzem rodzinnym, który oceni klinicznie aktualny stan zdrowia pacjentki.

11.       Po jakim czasie przestaliście czuć tę nową nerkę? W sensie, że Wam się już ułożyła i nie przesuwała?

Odpowiedź:

Uczucie „przesuwania się” nerki po przeszczepie jest dość częste w pierwszych tygodniach i wynika z gojenia się tkanek i adaptacji organizmu. Nerka jest umieszczona w dole biodrowym, a nie w naturalnym miejscu, więc początkowo pacjent może odczuwać dyskomfort przy chodzeniu, siadaniu, czy schylaniu się, lub wrażenie „przemieszczania się” nerki, choć w rzeczywistości organ jest stabilnie przyszyty. U większości osób po 4–8 tygodniach od operacji odczucia znacznie się zmniejszają, a po 3 miesiącach większość pacjentów nie czuje nowej nerki na co dzień.

12.       Czy Wam też po przeszczepie jest tak trudno schudnąć mimo deficytu?

Odpowiedź:

Problemy ze schudnięciem po przeszczepieniu mogą być spowodowane przyjmowaniem sterydów jako elementu leczenia immunosupresyjnego (zapobiegającego odrzucaniu przeszczepu). Niemniej, nie wolno samodzielnie modyfikować leczenia (grozi to poważnymi powikłaniami – między innymi ostrym odrzucaniem przeszczepionej nerki i jej utratą), a wszelkie diety, terapie i zabiegi odchudzające jeszcze przed ich rozpoczęciem należy skonsultować z lekarzem prowadzącym w poradni transplantacyjnej.

13.       Mam pytanie do osób po przeszczepie. Jak się czujecie na immunosupresji? Łapiecie cięższe infekcje? Grypę czy przeziębienie? Czujecie różnicę przed i po? Czy przechodzicie przez to jakieś bakteryjne choroby?

Odpowiedź:

Immunosupresja wpływa na odporność, ale jej skutki mogą się różnić w zależności od rodzaju leków, dawki i indywidualnej reakcji organizmu pacjenta. Wszystkie informacje na temat tego, jakie szczepienia są zalecane dla osób po przeszczepieniu nerki, pacjent może uzyskać u swojego lekarza prowadzącego w poradni transplantacyjnej.

14.       Czy przy dializach, czekając na przeszczep, staraliście się o świadczenie wspierające? Dostaliście? Na ile punktów Was „ocenili”? Dziś złożyłam wniosek i jestem ciekawa, ile to potrwa.

Odpowiedź:

Na podstawie odpowiedzi Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych możemy przekazać, że świadczenie wspierające to forma pomocy finansowej dla osób z niepełnosprawnościami, wprowadzona od 2024 r. na podstawie ustawy z 7 lipca 2023 r. Aby je otrzymać, trzeba uzyskać decyzję o poziomie potrzeby wsparcia wydawaną przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności (WZON). Ocena odbywa się w skali od 70 do 100 punktów. Ustawa przewiduje 3 miesiące na wydanie decyzji przez WZON, ale w praktyce trwa to znacznie dłużej. W wielu przypadkach osoby czekają na rozpatrzenie wniosku kilka miesięcy, a nawet ponad pół roku. W 2024 r. rozpatrzono tylko ok. 45% wniosków, a w niektórych województwach czas oczekiwania był ekstremalnie długi. W 2024 r. złożono ponad 383 tys. wniosków, z czego rozpatrzono ok. 140 tys. Punkty przyznawane są na podstawie dokumentacji medycznej i wywiadu – warto przygotować pełną dokumentację. Osoby dializowane i oczekujące na przeszczepienie zwykle kwalifikują się do wysokiej punktacji (często powyżej 78 pkt). Mimo że system jest przeciążony, wniosek warto złożyć.

Więcej informacji: https://www.zus.pl/-/%C5%9Awiadczenie-wspieraj%C4%85ce-dla-os%C3%B3b-z-niepe%C5%82nosprawno%C5%9Bci%C4%85

https://swiadczenie-wspierajace.pl

15.       Pytanie do dziewczyn po przeszczepie. Kiedy wróciła Wam miesiączka? I czy mocz wtedy też jest koloru czerwonego?

Odpowiedź:

Po przeszczepieniu nerki organizm potrzebuje czasu, aby wrócić do równowagi hormonalnej, a immunosupresja dodatkowo wpływa na cykl menstruacyjny. U wielu kobiet miesiączka może pojawić się po kilku tygodniach do kilku miesięcy od przeszczepienia, ale jest to kwestia indywidualna. Warto obserwować swój organizm i w razie wątpliwości lub dalszych pytań skonsultować się ze swoim lekarzem prowadzącym w poradni transplantacyjnej.

16.       Jak długo czekaliście na nerkę, jeśli mieliście duży poziom przeciwciał?

Odpowiedź: Brak odpowiedzi medycznej – to jest pytanie do uczestników forum.

1.         Przeszedłem z dializ otrzewnowych na HD i teraz mam wysokie ciśnienie tętnicze krwi, nawet 180/115, a na otrzewnowych miewałem 120/70. Jaki może być powód?

Odpowiedź:

Zmiana metody dializowania na hemodializę może wiązać się z koniecznością zmiany dawkowania leków przeciwnadciśnieniowych oraz ustalenia optymalnej suchej masy ciała. Tych zmian może dokonać lekarz prowadzący w stacji dializ.

2.         Synek zaczął przygodę z dializami otrzewnowymi. Choć ma nieprawidłowo ułożony cewnik (3 razy zakładany cewnik Tenckhoffa – źle ułożony), dializy są kontynuowane. Czy ktoś z Państwa tak miał, że odczuwał ból? I czy w ten sposób można kontynuować dializy mimo złego położenia?

Odpowiedź:

Ocena przydatności cewnika Tenckhoffa w opisanym przypadku należy do lekarza prowadzącego.

3.         Jak długo może utrzymywać się ból cewnika Tenckhoffa, nawet jeśli nie jest ułożony książkowo, a dializy otrzewnowe są prowadzone? Czy to normalny stan?

Odpowiedź:

Ocena przydatności cewnika Tenckhoffa w opisanym przypadku należy do lekarza prowadzącego.

4.         Pod koniec sierpnia został u mnie założony cewnik do dializ otrzewnowych. Uzgodniliśmy z lekarzem, że zaczynamy szkolenie z dializ w ten poniedziałek. Trzy dni walki, leki i cewnik nie działają. Gdzieś jakaś sieć go wciągnęła i nic nie da się zrobić poza reperacją i uwolnieniem go. Jestem przerażona, bo bardzo źle znosiłam pierwszy raz, bardzo długo bolało i wciąż czuję cewnik. Mam się zastanowić, co robić, a nie wiem… Mam trzy wyjścia: albo go wyjąć i odpuścić, albo dać się reoperować, albo wyjąć i założyć cewnik w obojczyku i przejść na hemodializę. Szczerze, nie mam już siły… Jestem na liście do przeszczepu aktywna od ponad dwóch lat, ponoć rzadkie geny. Czy ktoś tak miał, że musiał poprawiać? Mam ochotę się poddać.

Odpowiedź:

Problem właściwej decyzji co do wyboru optymalnej metody leczenia należy przedyskutować z lekarzem prowadzącym.

5.         Pytanie do osób na dializach otrzewnowych. Jak rozwiązaliście sprawę sterylności? Osobny pokój czy tylko miejsce wydzielone w pokoju? Jak sobie technicznie radzicie z myciem rąk przed, np. łazienka na innym piętrze niż pokój? Czy wystarczy płyn dezynfekujący do mycia rąk i jednorazowy ręcznik? Czy jakaś lampa UV do dezynfekcji tego pomieszczenia?

Odpowiedź:

Osoby przeprowadzające szkolenie dla pacjentów przed rozpoczęciem leczenia dializami otrzewnowymi mają bardzo duże doświadczenie również w doradztwie dotyczącym prowadzenia dializ w miejscu zamieszkania – konkretne rozwiązania należy omówić z nimi.

6.         Czy mocznik 80 przy dializie otrzewnowej u dziecka jest w porządku?

Odpowiedź:

Oceny wyników badań laboratoryjnych należy dokonać z lekarzem prowadzącym.

————————————————–

Dziękujemy za przesłane pytania.

Informujemy, że nasza organizacja nie udziela indywidualnych porad medycznych ani nie interpretuje wyników badań. Dbamy o bezpieczeństwo i zdrowie pacjentów, dlatego wszelkie decyzje medyczne powinny być podejmowane wyłącznie w porozumieniu z lekarzem.

Pytania dotyczące:

● diagnostyki i interpretacji wyników badań,

● doboru formy leczenia lub doboru leków,

● szczegółowych zaleceń dietetycznych,

● postępowania w przypadku powikłań,

wymagają konsultacji z lekarzem nefrologiem, lekarzem rodzinnym lub innym lekarzem specjalistą zajmującymi się leczeniem danej jednostki chorobowej.

Każdy przypadek medyczny, każdy pacjent, jest inny i wymaga pełnej analizy dokumentacji medycznej, wyników badań i stanu klinicznego pacjenta. Tylko lekarz, który zna Państwa historię choroby, może udzielić bezpiecznej i rzetelnej odpowiedzi.

Zachęcamy Państwa do bezpośredniego kontaktu z lekarzem prowadzącym w stacji dializ lub lekarzem rodzinnym.